✦ CẨM NANG SỨC KHỎE TÌNH DỤC
Nguyên nhân gây bệnh lậu là nhiễm vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae. Hiểu nguy cơ cần dựa vào tiếp xúc có thể truyền tác nhân, không dựa nghề nghiệp, giới hay sự phán xét về bạn tình. Lậu có thể tồn tại khi không có triệu chứng, và người từng điều trị vẫn có thể nhiễm lại. Biết đường lây giúp lựa chọn kiểm tra đúng vị trí và dự phòng thực tế.
✦ Nội dung chính
Lậu có thể ảnh hưởng cơ quan sinh dục, trực tràng và họng. Vị trí có nhiễm không luôn trùng với nơi đang có triệu chứng rõ nhất. Ví dụ, người tiểu không buốt vẫn có thể cần xét nghiệm họng sau tiếp xúc phù hợp. Câu hỏi về đường miệng hoặc hậu môn giúp chọn mẫu, không nhằm đánh giá người bệnh.
Những biểu hiện như dịch ở dương vật, tiểu đau, khí hư hoặc máu ngoài kỳ chỉ giúp gợi ý. Màu mủ không phân biệt chắc lậu với tác nhân khác. Một người có thể có nhiều nhiễm trùng đồng thời, nên việc xét nghiệm cần xem toàn bộ bệnh sử thay vì chọn một tên bệnh từ dấu hiệu nổi bật.
Tiếp xúc tình dục với người có lậu có thể truyền vi khuẩn, đặc biệt khi thiếu biện pháp bảo vệ phù hợp. Không có quy tắc chỉ quan hệ thâm nhập âm đạo mới gây bệnh. Cách bảo vệ cần tương ứng hình thức tiếp xúc; đổi hình thức quan hệ không tự biến một tiếp xúc đang có nguy cơ thành an toàn.
Nhiều trường hợp, nhất là ở cổ tử cung hoặc ngoài sinh dục, không có dấu rõ. Bạn tình nói không đau hay không có mủ chưa đủ loại trừ. Mối quan hệ mới hoặc các phơi nhiễm chưa được kiểm tra là dữ kiện cần trao đổi, nhưng bất kỳ ai có tiếp xúc phù hợp đều có thể cần đánh giá.
Khỏi một đợt lậu không tạo bảo vệ chắc cho lần sau. Nếu bạn tình chưa được xử lý hoặc có phơi nhiễm mới, nhiễm lại có thể xảy ra. Triệu chứng trở lại không tự chứng minh kháng thuốc; cần xem cả việc dùng thuốc, kết quả và các lần tiếp xúc trước khi kết luận nguyên nhân.
Điều cần ưu tiên là tiếp xúc tình dục và vị trí cơ thể liên quan, không phải cho rằng vi khuẩn sống rất lâu trên mọi quần áo hay đồ dùng. Sinh hoạt chung thông thường không được xem như nguy cơ tương đương quan hệ có phơi nhiễm. Nếu có tình huống đặc biệt với dịch nhiễm tiếp xúc mắt hoặc niêm mạc, cần kể cụ thể để được hướng dẫn.
Không nên đánh giá nguy cơ từ xu hướng tình dục, ngoại hình hay việc một người có sạch sẽ không. Các hành vi tiếp xúc, sử dụng bảo vệ và kết quả kiểm tra mới có ý nghĩa. Rửa hoặc sát khuẩn sau quan hệ không thay biện pháp dự phòng và không bảo đảm loại vi khuẩn đã tiếp xúc niêm mạc.
Người mang thai có thể truyền lậu cho trẻ trong lúc sinh, với nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng ở trẻ. Nếu có nghi ngờ hoặc kết quả dương, cần chăm sóc thai phối hợp điều trị kịp thời. Không chờ có triệu chứng rõ hay tới sau sinh mới giải quyết, và không tự chọn thuốc theo đơn trước thai kỳ.
Hãy cung cấp thời điểm, hình thức tiếp xúc, biện pháp đã dùng và kết quả của bạn tình nếu biết. Có thể cần mẫu nước tiểu, mẫu âm đạo hoặc mẫu họng, trực tràng theo vị trí. Một xét nghiệm âm tính ở cơ quan sinh dục không tự trả lời được tình trạng tại mọi vị trí khác.
Nếu tiếp xúc quá gần thời điểm xét nghiệm, hỏi có cần kiểm tra lại và khi nào. Không tự kéo dài kháng sinh phòng bệnh trước mẫu; việc điều trị sớm khi có chỉ định do người chuyên môn cân nhắc. Nếu nghi thất bại điều trị, cấy và đánh giá tính nhạy thuốc có vai trò mà xét nghiệm phân tử đơn thuần không thay được.
⚠ Tìm chăm sóc sớm khi có sốt, đau vùng chậu, mắt đỏ đau hoặc mủ mắt, đau sưng khớp hay phát ban cùng nghi lậu. Đau tinh hoàn đột ngột dữ dội cần cấp cứu ngay, không mặc định do lậu rồi chờ xét nghiệm. Triệu chứng nặng cần xử trí theo mức khẩn.
Lậu được điều trị bằng kháng sinh phù hợp hướng dẫn hiện hành và hoàn cảnh cá nhân. Kháng thuốc là lý do không tự dùng đơn cũ hoặc thuốc của người quen. Một liệu pháp chiếu sóng hay quảng cáo phá hủy tế bào bệnh không thay phác đồ kháng sinh có cơ sở. Nếu không đáp ứng, cần đánh giá lại thay vì thêm nhiều cách cùng lúc.
Bạn tình hiện tại và những người gần đây có thể cần được thông báo, xét nghiệm và điều trị theo hướng dẫn. Người bệnh cần biết thời gian tránh quan hệ; thông thường phải chờ ít nhất bảy ngày sau điều trị và cả hai đã được xử trí, hết triệu chứng theo kế hoạch. Nếu được dặn thêm yêu cầu riêng, cần thực hiện trước khi quan hệ lại.
Kiểm tra xác nhận hiệu quả điều trị có chỉ định khác với xét nghiệm lại để phát hiện tái nhiễm. Vị trí nhiễm và diễn tiến ảnh hưởng kế hoạch, còn xét nghiệm lại sau khoảng ba tháng thường được khuyến nghị để nhận ra nhiễm mới. Hỏi rõ mục tiêu từng lần, không tự bỏ lịch vì bạn tình nói đã uống thuốc.
Trao đổi nên tập trung vào sức khỏe và bước cần thực hiện, không dùng kết quả để quy lỗi một thời điểm chưa chắc. Nếu khó thông báo bạn tình hoặc lo an toàn cá nhân, hỏi cách hỗ trợ phù hợp. Đừng vì ngại cuộc trao đổi mà tự coi điều trị một mình là đã giải quyết mọi nguy cơ.
Có thể cần nếu lần đó có tiếp xúc phù hợp với người nhiễm. Số lần ít không bảo đảm không lây, nhưng cũng không dùng một lần phơi nhiễm để tự chẩn đoán. Hỏi về mẫu và thời điểm kiểm tra sẽ hữu ích hơn tự quan sát xem có mủ không.
Có thể cần đánh giá họng theo phơi nhiễm và hướng dẫn. Nước tiểu không xác định mọi nhiễm ở họng. Nói rõ vị trí giúp lựa chọn xét nghiệm phù hợp; không nên chỉ yêu cầu một mẫu quen thuộc rồi hiểu âm tính là đã loại trừ toàn bộ.
Không có bảo đảm miễn nhiễm sau điều trị. Vẫn có thể mắc lại khi tiếp xúc với người có nhiễm. Kế hoạch bảo vệ, xét nghiệm theo nguy cơ và chăm sóc bạn tình vẫn quan trọng; việc từng điều trị thành công không thay những bước này.
Hãy liên hệ để hỏi thông tin tiếp nhận, xác nhận hạng mục đang hỗ trợ và đăng ký lịch hẹn phù hợp. Bạn có thể mô tả ngắn gọn triệu chứng, thời gian xuất hiện và những điều muốn được giải đáp trước khi đến.
Thông tin trực tuyến hỗ trợ chuẩn bị đi khám, không thay thế đánh giá trực tiếp. Nếu có dấu hiệu khẩn cấp, hãy ưu tiên cơ sở cấp cứu gần nhất.
Vui lòng để lại số điện thoại, Bác sĩ tư vấn sẽ liên hệ ngay với bạn (Hoàn toàn miễn phí)
